Μετασυλλαλητηριακά μεζεδάκια

Ο τίτλος αποτελεί το λιθαράκι του ιστολογίου στην προσπάθεια να φτάσουμε τα 5 εκατομμύρια λέξεις της ελληνικής γλώσσας -κάτι τέτοιο είχε ισχυριστεί πριν από μερικά χρόνια ο ακαδημαϊκός κ. Αντώνης Κουνάδης, και επειδή από 1ης Ιανουαρίου ο κ. Κουνάδης είναι Πρόεδρος της Ακαδημίας νομίζω ότι πρεπει να ανασκουμπωθούμε όλοι να πιάσουμε αυτόν τον στόχο. Είμαστε, χοντρικά, 10 εκατομμύρια Έλληνες, αν ο ένας στους δυο μας πλάσει μία καινούργια λέξη αυτομάτως εχουμε πιάσει τον στόχο, χώρια οι λέξεις που ήδη υπάρχουν. Εγώ πάντως το έκανα το καθήκον μου, σειρά δική σας. Επιπλέον, η λέξη «μετασυλλαλητηριακός» είναι εννεασύλλαβη, που δεν έχει και πολλές τέτοιες η γλώσσα μας.

Μετασυλλαλητηριακά επειδή γράφονται μετά το συλλαλητήριο της 4ης Φεβρουαρίου για το οποίο επί της ουσίας τα είπαμε και δεν θα τα επαναλάβουμε εδώ, παρά μόνο θα αναφέρουμε τυχόν μεζεδάκια.

Για ποιο λόγο έγινε το συλλαλητήριο; Όπως λέει το σουπεράκι του Σκάει, «διαδηλώνουν κατά του όρου Μακεδονία από τα Σκόπια».

Ο χώρος στο σουπεράκι είναι περιορισμένος κι έτσι ίσως να φαγώθηκαν δυο λέξεις (πχ κατά της οικειοποίησης του όρου), πάντως το σουπεράκι είναι αμφίσημο, λες και υπάρχει όρος «Μακεδονία από τα Σκόπια» (θυμίζω ότι μια από τις πολλες σύνθετες ονομασίες που έχουν κατά καιρούς πέσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι και η «Μακεδονία-Σκόπια»).

* Συνεχιζοντας μετασυλλαλητηριακά, πρόσεξα την αντιπαράθεση ανάμεσα στον Νίκο Φίλη και στον Άδωνη Γεωργιάδη, η οποία ακούμπησε θέματα με τα οποία έχουμε ασχοληθεί στο ιστολόγιο. Απαντώντας στον Ν. Φίλη, ο Άδωνης είπε: «Ο κ. Φίλης είπε απίστευτα πράγματα. Πρώτον και κυριότερον, δεν υπάρχει Σλαβομακεδονική γλώσσα, η γλώσσα τους είναι μια βουλγάρικη διάλεκτος. Ουδέποτε ο στρατής Μυριβήλης ή όποιο άλλο κείμενο της εποχής μέχρι το 1945 μιλούσε για Μακεδόνες. Μέχρι το 1945 που ο Τίτο ονοματίζει αυτό το χώρο Μακεδονία και εφευρίσκει Μακεδονικό έθνος και γλώσσα, δεν υπήρχε καμία αναφορά».

Το απόσπασμα με ενδιαφέρει για τρεις λόγους. Πρώτον, είναι παράδειγμα της θέσης που υποστηρίζω, ότι αν ένα ιδίωμα είναι αυτοτελής γλώσσα ή διάλεκτος άλλης γλώσσας είναι κάτι καθαρα πολιτικό. Δευτερον, ο Άδωνις σφάλλει ή ψεύδεται όταν λέει ότι ουδέποτε ο Μυριβήλης έκανε λογο για Μακεδόνες -είδαμε το Μακεντόν ορτοντόξ πριν απο μερικές μέρες, ενώ είναι γνωστό ότι στον μεσοπόλεμο είχε τεθεί θέμα μακεδονικής μειονότητας στην Ελλάδα. Δεν θα συζητήσω αν είχε τεθεί καλώς ή κακώς, πάντως είχε γίνει ευρύτατα λόγος. Και ο τρίτος λόγος που μου κίνησε το ενδιαφερον το παραπάνω απόσπασμα είναι ότι το όνομα του Μυριβήλη γράφεται με μικρό αρχικό, στρατής (πέρα από τη γνωστή διχογνωμία αν είναι Στράτης ή Στρατής) και έτσι το είδα γραμμένο σε όλους σχεδόν τους ιστότοπους που αναδημοσίευσαν την είδηση -που σημαίνει ότι δεν ελέγχουν τι κοπυπαστώνουν.

Για την ιστορία, απάντηση του Φίλη επί της ουσίας δημοσιεύτηκε εδώ.

* Η ΕφΣυν πρόσφατα αναφέρθηκε στα Ψηλά Βουνά, το πρωτοποριακό αναγνωστικό που είχε γράψει ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου στα 1918. Χρωστάω άρθρο για το θέμα, που το έχει καλύψει υποδειγματικά ο Χάρης Αθανασιάδης στο βιβλίο του για τα «αποσυρθέντα σχολικά βιβλία», το οποίο θα έπρεπε να έχω παρουσιάσει προ πολλού -αλλά ελπιζω να το κάνω κάποτε.

Ωστόσο, στον τίτλο της ΕφΣυν υπαρχει ένα τυπογραφικό λαθάκι που ίσως δεν το πρόσεξε κανείς αφού ελάχιστοι θυμούνται την καθαρεύουσα.

Ο τίτλος του άρθρου είναι «Να εκβληθώσι και να καιώσι», φράση που επαναλαμβάνεται και μέσα στο κείμενο και είναι παρμένη από την απόφαση της επιτροπής («επιτροπεία» την είχαν πει, προσθέτω) που όρισε η φιλοβασιλική κυβέρνηση για να αποφασίσει την τύχη των σχολικών βιβλίων που είχαν εκδοθεί από την προηγούμενη μεταρρυθμιστική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας.

«Να καώσι» βεβαίως. Να καούν θα λέγαμε σήμερα.

* Ελληνικούρα από το in.gr, σε άρθρο που θα προκαλέσει μεγάλη ανησυχία στους φίλους της τεκίλας, αφού για κάποιο λόγο, που πάντως δεν προσδιορίζεται στο άρθρο, έχουν μειωθεί κατά πολύ οι εκτάσεις όπου καλλιεργείται η αγαύη, το κακτοειδές φυτό με το ομηρικό όνομα (νάναι καλά ο φυσιοδίφης που το βάφτισε) απ’ όπου βγαίνει με απόσταξη η τεκίλα:

Η τιμή της αγαύης, του κακτοειδές φυτού που αποτελεί το βασικό συστατικό της τεκίλας, έχει αυξηθεί έξι φορές τα τελευταία χρόνια…

* Δεν ξέρω αν είναι αυθεντική η πινακίδα αριστερά, θα μπορούσε πάντως (αν και σε ελάχιστες πολυκατοικίες υπάρχουν πλέον θυρωροί).

Θα έλεγε κανείς ότι δεν υπάρχει τίποτα το αστείο σε κάτι εγγενώς θλιβερότατο όπως η ειδοποίηση ότι κάποιος «θα απουσιάζει λόγω θανάτου», κι όμως η διατύπωση προκαλεί το αμήχανο χαμόγελο.

Σε μια ομάδα του Φέισμπουκ όπου αναρτήθηκε η φωτογραφία, σχολίασε κάποιος «Ξέρω κι άλλον έναν που απουσίασε τρεις ημέρες λόγω θανάτου».

Ο τουκανισμός της εβδομάδας είναι να σχολιάσεις το «ό,τι» που είναι βέβαια λάθος -αλλά είναι ανάποδο λάθος: συνήθως γράφουμε «ότι» και εκεί που χρειάζεται «ό,τι», όχι το αντίστροφο!

* Φίλος φιλόλογος που δουλεύει στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μου στέλνει το παρακάτω απόσπασμα από γνωμάτευση εργατολόγου για ένα θέμα διοικητικό που τους αφορά:

H αναδρομικότητα των νόμων αποτελεί, δυστυχώς, μία συνήθη πρακτική του νομοθέτη, η οποία ωστόσο παρίσταται ιδιαίτερα προβληματική δεδομένου ότι ανατρέπει προϋπάρχοντα δικαιώματα ή προϋπάρχουσες νομικές καταστάσεις, στις οποίες οι πολίτες στήριξαν τη στάση τους, τις αποφάσεις τους και τις βιοτικές και οικονομικές τους επιλογές.

Ο φίλος παραξενεύεται από τη χρήση «πρακτική που παρίσταται προβληματική». Θα περίμενε κάποιο άλλο ρημα, φαίνεται, παρουσιάζεται, αποδεικνύεται ή καθίσταται.

Το «παρίσταμαι» χρησιμοποιείται ευρύτατα στη δικηγορική γλώσσα για την παρουσία του δικηγόρου στα δικαστήρια. Ίσως από παραδρομή το έβαλε αντί για το καθίσταμαι ή κάποιο άλλο. Εκτός αν υπάρχει κάποια ειδική χρήση που την αγνοώ και που παντως δεν τη βρήκα στα σύγχρονα λεξικά μας -ο Δημητρακος έχει το παρίσταμαι (και) με τη σημασια «παρουσιάζομαι» αλλά πιο πολύ με την έννοια «παριστάνεται».

* Μια και πιάσαμε τα νομικά, μεταφέρω από την καλή ομάδα του Φέισμπουκ «Υπογλώσσια» ένα γλωσσικό-πολιτικό ανέκδοτο.

Ο Αριστόβουλος Μάνεσης μας είχε διηγηθεί ότι, όταν ήταν έκτακτος καθηγητής στη Νομική Θεσσαλονίκης ο περιώνυμος *και* για τα ελληνικά του Ηλίας Κυριακόπουλος (μετέπειτα Υπουργός Δικαιοσύνης επί Δικτατορίας) ήταν τακτικός. Με εντολή του τελευταίου, πριν από κάποια εξεταστική, έγραψε ένα σχέδιο ανακοινώσεως ότι «[ά]παντες οι φοιτηταί παρελθόντων ετών» καλούνται κ. λπ. Και ο Κυριακόπουλος το διόρθωσε ως εξής: «Άπαντες οι φοιτηταί παρελθόντων ετών και άπασαι αι φοιτήτριαι παρελθουσών ετών»

* Φίλος στέλνει την οθονιά αριστερά, παρμένη από τη σελίδα της Μινόαν.

Τον παραξένεψε πολύ το «Αγκώνα» και το θεώρησε λάθος. Όμως η ιταλική πόλη Ancona ιδρύθηκε στην αρχαιότητα ως «Αγκών», αποικία των Συρακουσίων, και θα της έδωσαν το όνομα αυτό επειδή το λιμάνι της το έκλεινε ένα ακρωτήριο σε σχήμα αγκώνα.

Σε παλιότερα καθαρευουσιάνικα κείμενα βρίσκει κανείς «η Αγκών», ενώ λέμε και γράφουμε ακόμα «η Αγκώνα» άρα δεν θα το έλεγα λάθος. Μπορούμε βέβαια να γράψουμε «η Ανκόνα» (παλιότερα τα ξένα «νκ» τρέπονταν σε «γκ», τώρα όμως γράφουμε και λέμε Ανκόνα, Φρανκφούρτη). Το άρθρο της ελληνικής Βικιπαίδειας έχει τίτλο Ανκόνα αλλά μέσα στο κείμενο χρησιμοποιεί και τον τυπο Αγκώνα.

Όταν όμως χρησιμοποιούμε τον εξελληνισμένο (ή εξαρχής ελληνικό) τύπο, πρέπει να τον κλίνουμε, και όχι να γράφουμε, όπως η Βικιπαίδεια, «το λιμάνι της Αγκώνα».

* Κι ένα μεταφραστικό μαργαριτάρι από το Χάφιποστ, που ο φίλος που το στέλνει το αποκαλεί «ψαρομεζεδάκι». Σε άρθρο για τον κώδικα κρυπτογράφησης που χρησιμοποιούσε ο Φερδινάνδος της Αραγωνίας, κώδικα που κατάφεραν κάποιοι μελετητές να σπάσουν, διαβάζουμε:

Για να «σπάσουν» των κώδικα, οι ειδικοί χρειάστηκαν έξι μήνες ενώ μερικές από τις επιστολές ήταν ακόμη και 20 σελίδων. Όπως ανακάλυψαν, σε αυτά χρησιμοποιούνταν 88 διαφορετικά σύμβολα και 237 συνδυασμένα γράμματα. Κάποια από τα σύμβολα αντιστοιχούσαν σε συγκεκριμένα γράμματα αλλά κάποιες φορές χρησιμοποιούνταν διαφορετικά και αντιστοιχούσαν ακόμη σε ολόκληρες λέξεις. Κάποια δε από τα σύμβολα ήταν…κόκκινες ρέγγες.

Ο συντάκτης μεταφράζει κατά λέξη τον αγγλικό ιδιωματισμό, red herrings, που κατά λέξη σημαίνει «κόκκινες ρέγγες» (σημαίνει και καπνιστές ρέγγες), αλλά χρησιμοποιείται ιδιωματικά για να δηλώσει την εξαπάτηση και ειδικότερα, ακριβώς, την παραπλανητική ένδειξη, το ίχνος που αφήνει κάποιος για παραπλάνηση. Ο βασιλιάς, προφανώς, έβαζε και μερικά ξεκάρφωτα σύμβολα για να μπερδέψει όσους θα επιχειρούσαν να αποκρυπτογραφήσουν το κείμενο.

Ο συντάκτης ίσως υποψιάστηκε κάτι, γι’ αυτό και έβαλε τις τρεις τελείες, αλλά δεν είχε την τόλμη να κάνει κάτι που κανεις δεν τολμάει πια στις μέρες μας: να ανοίξει λεξικό! Ο ιδιωματισμός δεν έχει περάσει στη γλώσσα μας, δεν μεταφράζεται κατά λέξη (σε αντίθεση με τις παροιμίες -ένα θέμα που το έχουμε θίξει επανειλημμένα).

* Κι ένα ποδοσφαιρικό μεζεδάκι, από συνέντευξη του ποδοσφαιριστή Παναγιώτη Ταχτσίδη, ο οποίος μιλωντας μετά την ήττα από την ΑΕΚ, και υπό το κράτος της συγκίνησης μάλλον, είπε «Δεν μπορώ να πω κάτι άλλο, ό,τι και να πω από κει και πέρα είναι περαιτέρω«.

Είναι περιττό, βέβαια. Στον προφορικό λόγο τέτοια λάθη, που μπορει να είναι και παραδρομή της γλώσσας, συγχωρούνται. Πάντως, το είπε δυο φορές -ίσως επειδή ο Ολυμπιακός έχασε δύο φορές κολλητά από την ΑΕΚ.

* Να μην επιχαίρουμε όμως για τις ήττες του γαύρου εμείς οι βάζελοι που έχουμε βαρέσει διάλυση. Και σε μια είδηση σχετική με τη διάλυση αυτή, διάβασα ότι «Ο Στάθης Ταυλαρίδης χαρακτήρισε «αθέμιτη» την τακτική της ΠΑΕ Παναθηναϊκός όσον αφορά το θέμα των οφειλών του».

Ποιος οφείλει σε ποιον; Με τη διατυπωση αυτή, ο Ταυλαρίδης οφείλει χρήματα στην ΠΑΕ. Μακάρι να ήταν έτσι, βέβαια.

* Και κλείνω με το τρικάκι αριστερά, που κυκλοφόρησε στα απόνερα των συλλαλητηρίων, ένα τρικάκι που ανοίγει νέους δρομους στην αντισημιτική παράνοια, αφού προσθετει κι αλλους στον κατάλογο των… κρυπτοεβραίων.

Από τον πισινό της μυλωνούς δεν ζητάμε ορθογραφία, πάντως να σημειώσω ότι ο Αβραάμ Μπεναρόγιας δεν έθεσε «ως βουλευτής του ΚΚΕ θέμα ανεξαρτητοποίησης της Μακεδονίας το 1927 στην ελληνική Βουλή» για τον απλούστατο λόγο ότι ο Μπεναρόγιας δεν ήταν βουλευτής του ΚΚΕ, δεν κατέβηκε καν στις εκλογές του 1926 και μάλιστα είχε αρκετά χρόνια νωρίτερα αποχωρήσει από το κόμμα.

Όσο για την εβραϊκότητα του Μπουτάρη, αυτή προφανώς αποδεικνύεται από το ότι φοράει κιπά….

Άλλο κακό να μη μας βρει -καλό αποκριάτικο σαββατοκύριακο!

 

 



via http://ift.tt/2EdE2m5

Δεν υπάρχουν σχόλια

Από το Blogger.