Ερίδματα μεζεδάκια

Όπως καταλαβαίνετε, ο τίτλος του σημερινού μας σημειώματος είναι παρμένος από την επιστολή παραίτησης του Κώστα Ζουράρι από τη θέση του υφυπουργού Παιδείας.

Στο θέμα αυτο βέβαια αφιερώσαμε, την περασμένη Κυριακή, έκτακτο βραδινό άρθρο, το οποίο μάλιστα, διατί να το κρύψωμεν άλλωστε, είχε μεγάλη επιτυχία: το ιστολόγιο δέχτηκε εκείνη τη μέρα κάπου 14500 επισκέψεις που είναι μέσα στις 3-4 πρώτες επιδόσεις επισκεψιμότητας από τότε που άρχισε να λειτουργεί, και βέβαια είναι ρεκόρ για Κυριακή, μέρα με λιγότερες επισκέψεις συνήθως (το απόλυτο ρεκόρ επισκέψεων μέσα σε μια μέρα κρατάει από τον Οκτώβριο του 2013 με το άρθρο για τον Ψιλοκομμένο Καβάφη, με πάνω από 23.000)

* Στο περιθώριο της ερίδματης ζουραριάδας, αναδείχτηκε ένα σοβαρό λάθος σε ένα σημαντικό σύγγραμμα αναφοράς που το επαναλαμβάνω εδω για να μη μένει θαμμένο σε σχόλια.

Συγκεκριμένα, όταν συζητούσα για τον τύπο «ερίδματος», τόσο εδώ όσο και στο Φέισμπουκ, δυο-τρεις φίλοι μού επισήμαναν ότι η λέξη, πέρα από το «ακατάβλητος» μπορεί να έχει και τη σημασία «καθυποταγμένος».

Όταν τούς ρώτησα πού το βρήκαν αυτο το παράδοξο, μού είπαν «στο Λίντελ Σκοτ». Και προθυμοποιήθηκαν να μου στείλουν και φωτογραφία της σελίδας (ιδού αριστερά το κομμάτι που ενδιαφέρει).

Πρόκειται για την Επιτομή του LiddellScott, που στα αγγλικά είναι γνωστό ως Intermediate LSJ, ένα έργο που κυκλοφόρησε μεταφρασμένο στα ελληνικά το 2007 από τις εκδόσεις Πελεκάνος. (Το «μεγάλο» LiddellScott κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τον Κωνσταντινίδη στις αρχές του 20ού αιώνα, με πολλές προσθήκες της ελληνικής έκδοσης).

Ωστόσο, στο συγκεκριμένο λήμμα η ελληνική μετάφραση έχει ένα σοβαρό λάθος που φαίνεται αν δούμε το αγγλικό πρωτότυπο: ἐρίδματος1δέμω

strongly-built, i. e. unconquerable, or (from δαμάω) all-subduing.

Οι Έλληνες μεταφραστές απέδωσαν «καθυποταγμένος» το all-subduing ενώ βέβαια σημαίνει το αντίθετο «που υποτάσσει τους πάντες»!! Και δεν σκέφτηκαν ότι δεν μπορεί ένα άπαξ λεγόμενο να σημαίνει δύο διαμετρικά αντίθετες έννοιες!

Αν σας πουλήσουν ένα κιλό καρύδια και σπάσετε ένα και το βρείτε κούφιο, λογικό είναι να αναρωτηθείτε πόσα άλλα κούφια υπάρχουν. Πόσα άλλα τέτοια αδικαιολόγητα λάθη υπάρχουν στη μεταφρασμένη Επιτομή του Λίντελ Σκοτ; (Μπορεί βέβαια να είμαι γκαντέμης και να βρήκα το μοναδικό λάθος. Πάντως, το έργο έχει ψηφιοποιηθεί στην Πύλη για την ελληνική γλώσσα).

* Θα μπορούσαμε τα μεζεδάκια μας να τα πούμε επίσης «Μεζεδάκια χωρίς Τζιμάκο, αφού μια μέρα πριν τη ζουραριάδα ο Τζίμης Πανούσης μέτρησε 15000 και μία και απολύθηκε.

Τον μνημονέψαμε τον Πανούση και εδώ, τον αποχαιρέτησαν οι ομότεχνοί του αλλά και σύμπας ο πολιτικός κόσμος, καθώς και όλοι οι επώνυμοι.

Αυτά τα αποχαιρετιστήρια πολλές φορές λένε περισσότερα γι’ αυτόν που αποχαιρετάει. Παράδειγμα, το τουίτ του γνωστού παλιού τροφοδότη μας, το οποίο πέρα από την υποκρισία (σκύλευση σχεδόν) καταλήγει σε ένα ουρανόμηκες μαργαριτάρι, αφού το «Υπάρχω» δεν το έχει ερμηνεύσει ο Πανούσης αλλά ο Πουλικάκος (στην ταινία «Δράκουλας των Εξαρχείων» όπου πρωταγωνιστεί ο Πανούσης).

* Όπως γίνεται συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις, σε πολλούς ιστότοπους αναδημοσιεύτηκαν παλιότερες συνεντεύξεις που είχε δώσει ο Πανούσης. Σε μια από αυτές, εντόπισα ένα ραμόνι συνεντευξιαστικό, ήγουν παράκουσμα.

Πρόκειται για συνέντευξη του 2014 στη Λάιφο, όπου ο Πανούσης φέρεται να λέει:

Τότε ήταν η μόδα του γκρουπ, όχι της σόλο καριέρας. Όταν πρωτοπαίξαμε στο «Σκάλα» το ’79-’80, ξεκινήσαμε να κάνουμε 3 παραστάσεις και φτάσαμε τις 380 – χωρίς ρεπό. Αρχίσαμε Αύγουστο και είχε τέτοια απήχηση που συνεχίσαμε όλο τον χρόνο. Κάναμε, όμως, το κέφι μας. Είχε περάσει όλη η Αθήνα από κει.

Πού είναι το παράκουσμα, θα ρωτήσετε. Στο όνομα του κέντρου. Δεν ήταν «Σκάλα». Όπως θα θυμούνται όσοι σύχναζαν τότε σε ανάλογα στέκια, το μαγαζί λεγόταν Skylamb (με m, προφανώς λογοπαίγνιο από το Skylab). Είπε Σκάιλαμb ο Πανούσης στη δημοσιογράφο, που ίσως να είναι και πολύ νεότερη και να μην το ήξερε, άκουσε εκείνη «Σκάλα» χωρίς να την παραξενέψει η διατύπωση «στο ‘Σκάλα'», που λέγεται άλλωστε.

Στη Σκάλα του Μιλάνου πάντως δεν εμφανίστηκε ο Τζιμάκος.

* Κι ένα ορθογραφικό της Ζουραριάδας, όπως το έκλεψα από φιλικό τοίχο:

Το Βήμα: Υποβάλει παραίτηση ο Ζουράρις.
Documento: Αναμένεται να την υποβάλλει εντός των επόμενων ωρών.

Συμπέρασμα για τα ΜΜΕ;
Όπως έγραφε κάποτε ένας τοίχος στα Εξάρχεια…»ΑΙΝΑΝΤΥΑ ΣΤΙΝ ΑΣΤΟΙΚΥ ΩΡΘΩΓΡΑΦΕΙΑ».

* Το ρητό λέει ότι η πίστη και βουνά μετακινεί. Όχι μόνο η πίστη όμως, αλλά και η τσαπατσουλιά, και μαλιστα ολόκληρες οροσειρές και μάλιστα σε μεγάλες αποστάσεις -κι έτσι οι Άνδεις βρέθηκαν στη Νότια Αφρική και μάλιστα στην ημιάκλιτη ενσάρκωσή της.

Για να πω την αλήθεια, το είδαν και το διόρθωσαν -αλλά το μαργαριτάρι διασώζεται σε σάιτ που το αναδημοσίευσαν.

* Ένα θέμα με το οποίο το ιστολόγιο δεν πρόλαβε να ασχοληθεί, αν και μπορεί να το κάνει στο άμεσο μέλλον, ήταν το μανιφέστο των 100 γυναικών «υπέρ του καμακιού», η απάντηση 30 άλλων γυναικών και η ανταπάντηση της Κατρίν Ντενέβ.

Θα προτιμούσα να μην το συζητήσουμε σήμερα. Ο λόγος που αναφέρομαι σε αυτή την αντιπαράθεση είναι ότι μου έγραψε ένας φίλος, αρκετά νεότερος από μένα αλλά οχι και εικοσπεντάρης, που δουλεύει εκπαιδευτικός στη μέση εκπαίδευση και μου εξέφρασε την ενόχλησή του για τη συρροή λατινογραμμένων κύριων ονομάτων σε απόσπασμα της απάντησης της Ντενέβ (συγνώμη, της Deneuve):

Τέλος, υπέγραψα αυτό το κείμενο για έναν λόγο που στα μάτια μου είναι ουσιαστικός: τον κίνδυνο εκκαθαρίσεων στις τέχνες. Θα κάψουμε τον Sade της Pleiade; Θα χαρακτηρίσουμε τον Leonardo da Vinci παιδόφιλο καλλιτέχνη και θα σβήσουμε τους πίνακές του; Θα ξεκρεμάσουμε τον Gaugin από τα μουσεία; Θα καταστρέψουμε τα σχέδια του Egon Schiele; Θα απαγορεύσουμε τους δίσκους του Phil Spector; Αυτή η ατμόσφαιρα της λογοκρισίας με αφήνει άφωνη και ανήσυχη για το μέλλον των κοινωνιών μας».

Μου έχουν προσάψει μερικές φορές ότι δεν είμαι φεμινίστρια. Πρέπει να θυμίσω ότι ήμουν μία από τις 343 βρόμες, μαζί με την Marguerite Duras και την Francoise Sagan που υπέγραψε το μανιφέστο ‘‘Εχω κάνει άμβλωση’’ που γράφτηκε από την Simone de Beauvoir; Η άμβλωση επέσυρε ποινική δίωξη και φυλάκιση την εποχή εκείνη.

Αν εγώ μετέφραζα αυτό το κείμενο, το πολύ να άφηνα στα λατινικά΄την Pléiade, επειδή είναι σήμα κατατεθέν -πάντως θα το έγραφα σωστά, θέλει αξάν. Ποιος ο λόγος να ξενογράψουμε τον Λεονάρντο ντα Βίντσι ή τον Γκογκέν; (που μάλιστα τον γράφουν και λάθος, Gauguin είναι). Κι ένας που δεν ξέρει γαλλικά, κάτι που δεν είναι σπάνιο στις αγγλοκρατούμενες μέρες μας, πού θα καταλάβει πώς προφέρεται η Σιμόν ντε Μποβουάρ ή η Μαργκερίτ Ντυράς;

Ο φίλος μου, που είναι διαβασμένο παιδί, έγραψε κάτι ενδιαφέρον: Τα μισά ονόματα δεν τα ξέρω ή νομίζω ότι δεν τα ξέρω, επειδή η γραφή τους δεν μου επιτρέπει να τα διαβάσω -και δεν θα είναι ο μόνος.

Αλλά για το μανιφέστο και το αντιμανιφέστο για το καμάκι, καλύτερα να συζητήσουμε από βδομάδα, μην το κάψουμε στα εδώ σχολια.

* Και για να μείνουμε στο ίδιο κλίμα, σε ένα άρθρο για τη γνωστή καταγγελία για ξυλοδαρμό πρωταγωνίστριας από συνάδελφό της, φίλος πρόσεξε την εξής άγαρμπη διατύπωση:

Ενδιαφέρον, έχει, άλλωστε η παντελής εξίσωση των φερόμενων θύματος και θύτη….

Με ρωτάει αν υπήρχε τρόπος να το διατυπώσουμε πιο στρωτά κρατώντας πάντα το «φερόμενος» ώστε να μη φάμε μήνυση. Εγώ εδώ θα έβαζα επανάληψη, παρόλο που ξέρω ότι μερικοί το θεωρούν αμάρτημα λίγο μόνο ελαφρότερο από τη ληστεία μετά φόνου:

Ενδιαφέρον, έχει, άλλωστε η παντελής εξίσωση του φερόμενου θύματος με τον φερόμενο θύτη….

* Καθώς έγραφα το παραπάνω, η αρχική μου διατύπωση ήταν «ξυλοδαρμό γυναίκας ηθοποιού» το οποίο βέβαια έχει το γνωστό πρόβλημα (γυναίκα ηθοποιού δάρθηκε ή γυναίκα ηθοποιός; ) Κι επειδή στην ηθοποιό δεν υπάρχει δυνατότητα για έμφυλο τύπο προς το παρόν, αναγκάστηκα να αναβαθμίσω την ηθοποιό σε πρωταγωνίστρια για να φαίνεται ότι ειναι γυναίκα.

* Τα άχρηστα εισαγωγικά της εβδομάδας, σε σουπεράκι μετεωρολογικού δελτίου.

«Τσουχτερό» κρύο την Πέμπτη.

Προς τι τα εισαγωγικά; Μεταφορά δεν υπάρχει, που και να υπήρχε δεν θα ήταν λόγος να δικαιολογεί εισαγωγικά. Επειδή τάχα είναι λαϊκή λέξη; Μάλλον αυτό θα είναι.

Αυτή είναι, κυρίες και κύριοι, η αντεπίθεση της νεοκαθαρεύουσας, όπου οποιαδήποτε λέξη μοιάζει κάπως λαϊκή την περικλείνουμε σε εισαγωγικά, σαν να την πιάνουμε με λαβίδα για να μη μολυνθούμε.

* Διαβάζω στο Πρωταγών ρεπορτάζ για τη δολοφονία του Β. Στεφανάκου, και σκοντάφτω στην εξής πρόταση:

Η απρόσμενη αλλά και αναμενόμενη αποφυλάκιση του Βασίλη Στεφανάκου είχε προκαλέσει ανησυχία στους επικεφαλής των αστυνομικών αρχών….

Εμένα αυτό μου φαίνεται οξύμωρο. Αν ήταν αναμενόμενη, πώς μπορεί να είναι και απρόσμενη;

* Κλέβω από φιλικό τοίχο του Φέισμπουκ την πινακίδα αριστερά, που μπορεί να ειναι και αυθεντική.

Παρακαλούμε λοιπόν, καθώς ο χώρος θα κλιματίζεται, εσείς να επαναλαμβάνετε: η πόρτα, της πόρτας, την πόρτα, ω πόρτα. Ο πληθυντικός έχει τη δύσχρηστη γενική, αλλά μην την παραλείψετε διότι θα χαλάσει το ξόρκι: οι πόρτες, των πορτών, τις πόρτες, ω πόρτες.

Κάποιος φίλος που το είδε, σχολίασε:

Όλα τα είχε η Μαριορή, το καθαρευουσιάνικο «όπως» τη μάρανε!

Το οποίο είναι εντελώς άχρηστο. Παρακαλούμε να κλείνετε την πόρτα κτλ.

* Είχαμε γράψει πριν απο μερικά χρόνια ότι το γνωστο ψευδορητό (απόφευγμα που το λέμε εδώ) του Ισοκράτη με τη δημοκρατία που αυτοκαταστρέφεται είχε καταφέρει να τρυπώσει σε ένα σχολικό βιβλίο και συγκεκριμένα στην Πολιτική Παιδεία της Α’ Λυκείου.

Ένας εκ των συγγραφέων του βιβλίου επικοινώνησε μαζί μου και τελικά η κατασκευασμένη μετάφραση αφαιρέθηκε και μπήκε στη θέση της η πραγματική. Χάρηκα πολύ και νομίζω πως το είχα ανακοινώσει και εδώ.

Δεν έμελλε να διαρκέσει πολύ η χαρά μου.

Όπως με πληροφορεί καλός φίλος, που έχει παιδί στο Λύκειο, το κατασκευασμένο απόφθεγμα έφυγε από την πόρτα και μπήκε από το παράθυρο, καθώς τώρα φιλοξενείται στο βιβλίο της Β’ Λυκείου, που έχει συγγραφέα τον κ. Παύλο Φ. Μάραντο, και μάλιστα στην τρίτη κιόλας σελίδα, στην «ταυτότητα» του βιβλίου, ώστε να το δουν όλα τα παιδιά και να χάψουν την παραμύθα.

Συνήθως οι 29 κατασκευαστές αποφθεγμάτων δίνουν ως πηγή για το συγκεκριμένο κατασκευασμένο απόφθεγμα τον Αρεοπαγιτικό του Ισοκράτη, εδώ όμως, για αλλαγή, προτείνεται το «Περί ειρήνης».

Ευτυχώς, το Περί ειρήνης υπάρχει ολόκληρο ονλάιν, στον πολύτιμο ιστότοπο της Πύλης για την Ελληνική Γλώσσα, που αθόρυβα, σεμνά και χωρίς τυμπανοκρουσίες έχει προσφέρει πάρα πολλά στη μελέτη της γλώσσας μας, και μάλιστα υπάρχει και στο πρωτότυπο αλλά και σε δυο διαφορετικές μεταφράσεις.

Παρακαλώ λοιπόν τον κ. Παύλο Φ. Μάραντο, να μας πει σε ποιο σημείο του έργου λέει ο Ισοκράτης ότι η δημοκρατία αυτοκαταστρέφεται. Να ρωτήσουμε και τον κ. Λεωνίδα Κατσίρα, που ήταν επικεφαλής της επιτροπής που αξιολόγησε το βιβλίο.

* Και κλεινω με ένα αυθεντικό εξωφυλλο από, τρόπος του λέγειν, εφημερίδα -ή ίσως περιοδικό, το Χάι.

Χωρίς δικά μου σχόλια.

Καλό σαββατοκύριακο και προσοχή στα φαντάσματα!



via http://ift.tt/2DquzLH

Δεν υπάρχουν σχόλια

Από το Blogger.