Ευθύμιος Λάζος

Η σύγκρουση της Ρωσίας με την Ουκρανία συνεχίζεται αμείωτη εδώ και τρία χρόνια περίπου, χωρίς να υπάρχει διάθεση ειρήνευσης. Παρά τις όποιες προσπάθειες για κατάπαυση του πυρός, οι συγκρούσεις μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων, στη γλώσσα και εθνική συνείδηση πολιτών της χώρας είναι καθημερινές. Όπως και σε όλες τις σύγχρονες πολεμικές συγκρούσεις, μικρές ή μεγάλες, έτσι και στην περίπτωση της Ουκρανίας αντλούνται πολύτιμα διδάγματα, σε τακτικό και στρατηγικό επίπεδο (σ’ αυτό, το πρώτο μέρος του άρθρου, αναλύουμε τα διδάγματα σε στρατηγικό επίπεδο).

Οι τακτικές που εφάρμοσε από την αρχή της κρίσης, και συνεχίζει να εφαρμόζει, η Ρωσία στην Ουκρανία αποκαλούνται «Πόλεμος Νέας Γενιάς» από τα δημοσιογραφικά μέσα και μπλοκ της Ρωσίας. Οι τακτικές αυτές, σύμφωνα με Ρώσους στρατιωτικούς αναλυτές έχουν καταδείξει τις αμυντικές αδυναμίες της Δυτικής Ευρώπης, αποτέλεσμα της πολιτικής εθελούσιας αποστρατικοποίησης της Δυτικής Ευρώπης μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης. Ο «Πόλεμος» αυτός διαφέρει από την δυτική αντίληψη περί «Υβριδικού Πολέμου».

Για τη Δύση, ο «Υβριδικός Πόλεμος» είναι μια στρατηγική η οποία συνδυάζει συμβατικά στρατιωτικά δόγματα και επιχειρήσεις, με τακτικές ανταρτοπόλεμου και κυβερνοπολέμου. Με τη χρήση συνδυασμένων ασύμμετρων επιχειρήσεων ο επιτιθέμενος αποφεύγει τις απώλειες και τη φθορά. Στην αντίληψη της Δύσης ο όρος «Υβριδικός Πόλεμος» χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ευέλικτη και σύνθετη δυναμική του σύγχρονου πεδίου μάχης, το οποίο απαιτεί υψηλό βαθμό προσαρμοστικότητας και διαρκής αντίδραση.

Η ρωσική αντίληψη του «Πολέμου Νέας Γενιάς» αφορά σε ένα ποιο πυκνό πλέγμα δράσεων, το οποίο ξεκινά από την εμπλοκή σε χαμηλό επίπεδο (μυστική ενίσχυση των Ρώσων της Ουκρανίας) και σε υψηλότερο επίπεδο, για παράδειγμα με την προσάρτηση της Κριμαίας και την de facto αλλαγής συνόρων. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ίδια πολιτική είχε ασκηθεί νωρίτερα στην Τσετσενία και στη Γεωργία. Οι πέντε βασικοί άξονες του «Πολέμου Νέας Γενιάς», όπως τους εφάρμοσε η Ρωσία στην Ουκρανία είναι:

•       Πολιτική αναταραχή και ανατροπή: Διείσδυση πρακτόρων, προπαγάνδα, επιχειρήσεις κυβερνοπολέμου με εκτεταμένη χρήση των μέσων μαζικής ενημέρωσης προς παγίωση και εκμετάλλευση των εθνικών και γλωσσικών διαφορών, προσεταιρισμός διεφθαρμένων κρατικών αξιωματούχων.

•       Δράσεις κλιμακούμενης έντασης: Καταλήψεις δημόσιων κτιρίων και χώρων, αστυνομικών τμημάτων, αεροδρομίων και στρατοπέδων, εξοπλισμός και εκπαίδευση ανταρτών, δημιουργία σημείων ελέγχου και καταστροφή υποδομών συγκοινωνιών, οργάνωση ελεγχόμενου δημοψηφίσματος με τη συμμετοχή ενός μόνο κόμματος και ανακήρυξη «Λαϊκής Δημοκρατίας» με προστάτιδα δύναμη τη Ρωσία.

•       Παρέμβαση: Ανάπτυξη ρωσικών δυνάμεων στα σύνορα με το πρόσχημα στρατιωτικών ασκήσεων, εξοπλισμός των ανταρτών με βαρέα όπλα, δημιουργία κέντρων εκπαίδευσης και ανεφοδιασμού κοντά στα σύνορα, σχηματισμός μονάδων και σχηματισμών στα πρότυπα του Ρωσικού Στρατού και υπό της ηγεσία Ρώσων αξιωματικών.

•       Αναγκαστική αποτροπή: Μυστικές ασκήσεις στρατηγικών δυνάμεων και έλεγχος ετοιμότητας, προώθηση κοντά στα σύνορα τακτικών πυρηνικών όπλων, ασκήσεις ανάπτυξης μηχανοκίνητων και τεθωρακισμένων δυνάμεων τόσο σε τοπικό όσο και σε επίπεδο θεάτρου περιοχής, επιθετικές αεροπορικές περιπολίες σε γειτονικές περιοχές προς εκφοβισμό.

•       Χειραγώγηση διαπραγματεύσεων: Χρήση και εκμετάλλευση των συμφωνιών κατάπαυσης του πυρός με τελικό στόχο την ακύρωση τους στην πράξη, παραβίαση των συμφωνιών με στόχο την δημιουργία νέων τετελεσμένων στον αντίπαλο και τον εκφοβισμό γειτονικών χορών να μην εμπλακούν στην κρίση υπό τον φόβο αντιποίνων, διάσπαση της Δυτικής συμμαχίας με τη χρήση ή την υπόσχεση ισχυρών οικονομικών ανταλλαγμάτων, επαναλαμβανόμενες και επιλεκτικές διαπραγματεύσεις με ηγέτες κρατών φιλικά διακείμενους προς τη Ρωσία.

Σε αντίθεση με τα κράτη της Δύσης, η Ρωσία φαίνεται να κατανοεί πλήρως αυτές τις πολιτικές και στρατιωτικές επιλογές και να τις χρησιμοποιεί δεξιοτεχνικά υπέρ των εθνικών της συμφερόντων.