Σεισμογενή μεζεδάκια

Σημάδεψε την επικαιρότητα ο σεισμός στην Κω, που μάλιστα είχε και διασυνοριακή διάσταση αφού ζημιές και τραυματίες υπήρχαν και στην απέναντι μικρασιατική ακτή, στην περιοχή του Μποντρούμ, της αρχαίας Αλικαρνασσού -δεν ξέρει από σύνορα ο Εγκέλαδος όπως μας το είχε υπενθυμίσει και πριν από λίγο καιρό όταν χτύπησε στη Μυτιλήνη. Το εμπεδώσαμε, δεν χρειάζεται άλλη επανάληψη.

Με την ευκαιρία του σεισμού (δεν χρειάζεται άλλη επανάληψη, είπαμε) ακούστηκε αρκετά ότι η Ελλάδα είναι σεισμογενής χώρα ή περιοχή. Δεν αντιλήφθηκα τούτη τη φορά κανέναν να επισημαίνει ότι τάχα είναι λάθος να λέμε σεισμογενή την περιοχή που παρουσιάζει υψηλή σεισμική δραστηριότητα και ότι πρέπει να λέμε «σεισμογόνος». Παρά την ετυμολογία και παρά την αρχική σημασία, σήμερα οι περισσότεροι ομιλητές χρησιμοποιούν το «σεισμογενής» με αυτή τη σημασία, επιπλέον δε τη σημασία αυτή τη δέχονται δύο από τα τρία μεγάλα έγκυρα λεξικά μας, το ΛΚΝ και το Χρηστικό της Ακαδημίας, που και τα δύο θεωρούν ότι το σεισμογενής έχει γίνει συνώνυμο με το σεισμογόνος. Οπότε, αν θέλει η πλειοψηφία των ομιλητών και η πλειοψηφία των έγκυρων πηγών, τύφλα νάχουν οι λαθολόγοι.

* Θα δούμε στο άρθρο μερικά σεισμογενή μεζεδάκια, αν και τα περισσότερα είναι άσχετα με τον σεισμό. Για ορντέβρ, ένα μαργαριτάρι που φιλοτέχνησε ο Σκάει.

Δεν είναι μόνο το κλασικό «πληγέντων περιοχών», είναι και το ακανόνιστου μεγέθους τσουνάμι, που έπληξε τις… πληγέντες περιοχές.

Η οθονιά είναι παρμένη από τη σελίδα του Σκάει στο Φέισμπουκ -στον ιστότοπο έχουν διορθώσει τις πληγέντες -τα άλλα θα τα βρήκαν εντάξει.

* Φίλος στέλνει τα άχρηστα εισαγωγικά της εβδομάδας. Σε άρθρο για ληστεία, ο τίτλος λέει: Κινηματογραφική ληστεία – «Σήκωσαν» χρηματοκιβώτιο.

Αφού πράγματι το σήκωσαν!

* Και πάλι από το σάιτ της ΕΡΤ, ή μάλλον από το ΑΠΕ που λειτουργεί ως πρακτορείο διανομής της κοτσάνας, η ακλισιά της εβδομάδας, για τροχαίο στην Κεφαλονιά.

Σήμερα (19-07-2017) πρώτες πρωινές ώρες, στο 2ο χιλιόμετρο της Επαρχιακής οδού Σάμης-Καραβομύλου, δίκυκλη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε 29χρονος υπήκοος Μαρόκο, εκτράπηκε της πορείας της με αποτέλεσμα τον θανάσιμο τραυματισμό του.

Υπήκοος Μαρόκο, όπως λέμε κάτοικος Λονδίνο.

* Στη Γαλλία, ο πρόεδρος Μακρόν εξανάγκασε σε παραίτηση τον επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων. Στο σχετικό ρεπορτάζ του in.gr διαβάζω ότι ο παραιτηθείς στρατιωτικός δήλωσε:

«Υπό τις παρούσες συνθήκες δεν μπορώ πλέον να εγγυηθώ την ισχυρή δύναμη ισχύος, που εκτιμώ ότι είναι απαραίτητη για την προστασία της Γαλλίας και των πολιτών της, σήμερα και αύριο, και να διατηρήσω τους στόχους της πατρίδας μας».

Ψάχνω να βρω ποια ήταν η γαλλική φράση που αποδόθηκε με αυτό το άκομψο «ισχυρή δύναμη ισχύος» και βλέπω ότι ο ντε Βιλιέ δήλωσε:

« Je considère ne plus être en mesure d’assurer la pérennité du modèle d’armée auquel je crois pour garantir la protection de la France et des Français aujourd’hui et demain, et soutenir les ambitions de notre pays »

Δεν μπορώ να εγγυηθώ τη μονιμότητα του αμυντικού μοντέλου στο οποίο πιστεύω κτλ.

Αλλά προφανώς η ελληνική μετάφραση έχει γίνει από άλλη γλώσσα, μάλλον από τα αγγλικά γι’ αυτό και αποκλίνει αρκετά από το πρωτότυπο.

* Σε άρθρο για θέματα υγείας, πάλι στο in.gr, ο τίτλος αρχικά ήταν: Τα στρεσογόνα γεγονότα γεράζουν πρόωρα τον εγκέφαλο.

Φίλος που το διάβασε, μου το έστειλε, ρωτώντας με αν είναι δόκιμος αυτός ο τύπος. Μου φάνηκε διαλεκτικός, όχι δόκιμος για μη λογοτεχνικό κείμενο. Μέχρι να τα πούμε αυτά, το είχαν διορθώσει σε: Τα στρεσογόνα γεγονότα προκαλούν πρόωρη γήρανση του εγκεφάλου.

Σωστό, αλλά πολύ επίσημο. Θα αρκούσε, θαρρώ, η διόρθωση που έγινε από άλλον ιστότοπο:

Τα στρεσογόνα γεγονότα γερνούν πρόωρα τον εγκέφαλο.

* Με εξοργίζει η μανία ορισμένων σουσούδων να γράφουν οποιαδήποτε ξένη λέξη στο λατινικό αλφάβητο, ακόμα κι αν έχει ενσωματωθεί μια χαρά στα ελληνικά, λες κι αν τη γράψουν στο ελληνικό θα τους πούμε καραβλαχαραίους. Ακόμα χειρότερο βρίσκω να γράφουν τη μισή λέξη ξένα και την άλλη μισή ελληνικά, όταν έχουμε υποκοριστικά ή παράγωγα δάνειων λέξεων ή υβριδικά σύνθετα.

Ένα από τα πιο απεχθή κρούσματα μού έστειλε πρόσφατα φίλος, σε άρθρο που κάνει λόγο για… diesel-ομηχανή. Κι ας έχει ενταχθεί κανονικότατα η ντιζελομηχανή στη σιδηροδρομική ορολογία από δεκαετίες, κι ας του περισσεύει το συνδετικό όμικρον και δεν ξέρει τι να το κάνει και το αφήνει στην… ομηχανή.

Είπαμε, σουσούδες -ή ίσως, chouchouδες.

* Σε άρθρο για αυτόν τον ανεκδιήγητο βάνδαλο ρασοφόρο, που ακόμα κυκλοφορεί ελεύθερος διότι δεν έχει πάει στη Βαρκελώνη, διαβάζω στην πρώτη παράγραφο ότι:

Σύμφωνα με δημοσίευμα του tvxs, σχηματίστηκε δικογραφία για την βεβήλωση του Μνημείου Ολοκαυτώματος Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων της Λάρισας, σε βάρος του αυτοαποκαλούμενου «πάτερ Κλεομένη» και ακόμα τριών δραστών.

Αυτό είναι ολόσωστο. Μην ακούτε τι λένε οι μπαμπινιωτιστές, ότι τάχα έπρεπε να κλίνεται, σύμφωνα με τη γραμματική το «πάτερ» είναι άκλιτο προτακτικό. Ο άγιος Παπαδιαμάντης άλλωστε έγραφε πάντοτε «του πάτερ Νικόδημου» και τον «πάτερ Σισώη».

Ωστόσο, ο υλατζής του ιστοτόπου προφανώς ήταν άλλης σχολής -είχε ακούσει πως το «του πάτερ» κάνει τζιζ κακό, έσπευσε να το… διορθώσει. Ιδού πώς:

Δικογραφία σχηματίστηκε εις βάρος του αυτοαποκαλούμενου «πατήρ Κλεομένη», καθώς ακόμα και τριών άλλων δραστών, για την βεβήλωση του μνημείο του Ολοκαυτώματος στη Λάρισα.

Και του έβγαλε τα μάτια: «του πατήρ»!

* Μιλώντας για τον σεισμό της Κω, ο δήμαρχος του νησιού είπε ότι η αιτία των θανάτων και των τραυματισμών ήταν ένα μόνο κτίριο, ένα παλιό κτίριο που μάλιστα «επιβίωσε» από τον καταστροφικό σεισμό του 1933.

Είναι σωστό το ρήμα «επιβιώνω» για άψυχα αντικείμενα; Το χρησιμοποιούμε και μεταφορικά, αλλά συνήθως για αφηρημένα πράγματα. Από την άλλη, μπορεί κανείς να προσωποποιήσει το άψυχο, ιδίως όταν πιο κάτω συνεχίζει λέγοντας ότι «σκότωσε ανθρώπους». Και βέβαια, δεν παραβλέπουμε ότι κάποιος μιλάει κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες.

Πάντως, θα μπορούσε να πει και «είχε αντέξει» στον σεισμό του 1933.

* Η γενικομανία της εβδομάδας σε άρθρο της Καθημερινής -βάζω την οθονιά, διότι στο μεταξύ το άρθρο έχει επικαιροποιηθεί και οι επίμαχες διατυπώσεις άλλαξαν.

«Της αρχικής δόνησης ακολούθησε», αλλά στα νέα ελληνικά το ακολουθώ συντάσσεται με αιτιατική, μόνο το έπομαι με γενική (στα αρχαία, το ακολουθώ συντασσόταν με δοτική).

Προσέξτε επίσης την ανορθογραφία στο τέλος αντί για το σωστό «πλημμυρίσει», όπως και το μπλέξιμο με την «παλίρροια και άμπωτη».

* Σε άρθρο για τη συναυλία των Πινκ Φλόιντ στο Βερολίνο το 1990, που βιντεοσκοπήθηκε, διαβάζω ότι:

Πράγματι, το κομμάτι  The Thin Ice ξαναγράφηκε αλλά επειδή η Sinéad O’Connor αρνήθηκε να μείνει, μόνο κομμάτια από τις πρόβες του Mother φαίνονται στο βίντεο. Επίσης, η σκηνή της Ute Lemper όταν τραγούδησε το The Trial, επειδή η κάμερα δεν ήταν σταθερή, ήταν αχρησιμοποίητη και ξαναγράφηκε αργότερα σε στούντιο.

Προσπερνάμε τον σουσουδισμό στο «ξαναγράφηκε» (φράκο με σαγιονάρες) και προσέχουμε ότι η σκηνή του βίντεο όπου τραγουδάει η Ούτε Λέμπερ «ήταν αχρησιμοποίητη» επειδή η κάμερα δεν ήταν σταθερή.

Προφανώς δεν ήταν αχρησιμοποίητη (unused), αλλά unusable, μη χρησιμοποιήσιμη, άχρηστη κοινώς -και εύλογα, αφού η κάμερα πήγαινε μία εδώ και μία εκεί αντί να μένει σταθερή.

* Φίλος διαβάζει άρθρο για την εθνική ομάδα μπάσκετ της Μεγάλης Βρετανίας, που κάποτε ήταν σύντομο ανέκδοτο (αν και μας είχε κερδίσει θαρρώ κάποτε στην προγκαλική εποχή) αλλά τώρα έχει καναδυό καλούς παίχτες. Προσέχει τη διατύπωση:

Αναλυτικά η λίστα των Μεγάλων Βρετανών: Κιερόν Ατσάρα, Φάχρο Αλίζοντζιτς, Κάβελ Μπίγκμπι-Ούλιαμς….

Όμως οι Μεγάλοι Βρετανοί δεν είναι ο Κιερόν Ατσάρα και ο Αλίζοντζιτς, αλλά ο Σέξπιρ, ο Λένον, ο Τσόρτσιλ. Και «Μεγαλοβρετανός» δεν λέμε, διότι αρκεί το σκέτο «Βρετανός».

* Και κλείνω με την όαση που συζητήσαμε στα σχόλια του χτεσινού άρθρου. Θυμίζω ότι ο υπουργός Σπίρτζης, διεκτραγωδώντας τα χάλια του ΟΑΣΘ, είπε ότι αυτό που γινόταν στον ΟΑΣΘ ήταν μια «όαση σπατάλης».

Όταν χρησιμοποιούμε τη λέξη «όαση» μεταφορικά, μόνο με κάτι καλό μπορούμε να τη συνδέουμε. Μπορείς να πεις ότι το τάδε μέρος είναι μια όαση γαλήνης μέσα στην πολυθόρυβη Αθήνα ή ότι τα χρόνια που πέρασε ο τάδε με την δείνα ήταν μια όαση ευτυχίας στη μίζερη ζωή του. Η όαση λέγεται μόνο για ένα ευχάριστο διάλειμμα μέσα σε μια γενικά κακή κατάσταση.

Μαργαριτάρι λοιπόν -αλλά τι περιμένεις από τους αμόρφωτους συριζαίους, θα έλεγε κάποιος.

Θα βιαζόταν αυτός που θα το έλεγε. Ο Κώστας Τζαβάρας, υπουργός Πολιτισμού της ΝΔ, το 2013 είχε χαρακτηρίσει «όαση δημοσιονομικής ανομίας» το ΕΚΕΒΙ.

Οπότε, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι οι υπουργοί έχουν έφεση στις οάσεις.

* Τις υπουργικές οάσεις τις συζήτησα με φίλους στο Φέισμπουκ, οι οποίοι μου επισήμαναν δύο ελαφρυντικά υπερ του κ. Σπίρτζη, που ίσως τον αδίκησα.

Αφενός, μπορεί να εννοούσε πως σε ένα πολύ σφιχτό δημοσιονομικό περιβάλλον, όπου όλα περικόπτονταν ως «σπατάλες» (κοινωνικο κράτος, υπηρεσίες, μισθοί κτλ) στον ΟΑΣΘ υπήρχε η χαρά της σπατάλης.
Μέσα στην ξεραΐλα, μια όαση…

Αφετέρου, μπορεί επίτηδες να διάλεξε τη λέξη «όαση» για να κάνει λογοπαίγνιο (όαση του οασθ) αφού οι δυο λέξεις διαφέρουν μόνο στο τελευταίο γράμμα.

Φυσικά, τα ελαφρυντικά αυτά δεν ισχύουν για το «όαση δημοσιονομικής ανομίας» του κ. Τζαβάρα.

Είχα δεν είχα, πάλι τον έβγαλα λάδι τον Συριζαίο 🙂

* Και για να γενικεύσουμε το θέμα, αν η όαση είναι μια ευχάριστη ανάπαυλα μέσα σε μια γενικότερα κακή κατάσταση, πώς θα λέγαμε το αντίθετο της όασης, το δυσάρεστο σημείο μέσα σε μια γενικά καλή κατάσταση;

Μπορείς να πεις ότι το τάδε είναι «εστία ανομίας», μπορείς και «θύλακας ανομίας». Ίσως και νησίδα.

Οι φίλοι στο Φέισμπουκ πρότειναν και πολλές άλλες λύσεις, από τις οποίες η πιο ταιριαστή κατά τη γνώμη μου είναι το άντρο (που κάποιοι το θέλουν, υπερδιορθωμένο, άνδρο!) Ίσως και φωλιά/σφηκοφωλιά ή κηλίδα.

 

 

Μαργαριτάρι λοιπόν (εκτός αν ο κ. Σπίρτζης ήθελε να κάνει λογοπαίγνιο: οάσθ – όαση) –




from Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Δεν υπάρχουν σχόλια

Από το Blogger.