Χάρι Πότερ, είκοσι χρόνια μετά

Την επέτειο την είχα προσέξει αλλά τελικά μού ξέφυγε -το σημερινό άρθρο έπρεπε να δημοσιευτεί χτες. Ποιαν επέτειο; θα αναρωτηθείτε. Σαν χτες πριν από 20 χρόνια, στις 26 Ιουνίου 1997, κυκλοφόρησε το βιβλίο της Τζ.Κ.Ρόουλινγκ «Ο Χάρι Πότερ και η φιλοσοφική λίθος», το πρώτο από τα βιβλία της εξαιρετικά επιτυχημένης σειράς εφηβικών βιβλίων με ήρωα τον Χάρι Πότερ.

Ακολούθησαν άλλα έξι βιβλία, σύνολο εφτά, που όλα τους έγιναν πρωτοφανή μπεστ-σέλερ και βέβαια μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο, καθώς και ηλεκτρονικά παιχνίδια και άλλα παραφερνάλια με τους ήρωες του Χόγκουαρτς και τον κόσμο των μάγων που δημιούργησε η Τζ.Κ.Ρόουλινγκ. Θα έλεγε κανείς ότι η πρωτοφανής εμπορική επιτυχία θα δελέαζε τη συγγραφέα να αθετήσει το αρχικό της σχέδιο και να παρατείνει με κάποιο τρόπο τη λογοτεχνική ζωή του ήρωά της, αλλά η Ρόουλινγκ αντιστάθηκε στον πειρασμό. Το έβδομο βιβλίο της σειράς κυκλοφόρησε το 2007 και από τότε δεν δόθηκε συνέχεια, αν εξαιρέσουμε ένα θεατρικό έργο που ανεβηκε πέρυσι και παρουσιάζει τον ενήλικο Χάρι Πότερ να έρχεται σε σύγκρουση με τον έφηβο γιο του.

Το βιβλίο «Ο Χάρι Πότερ και το καταραμένο παιδί», που κυκλοφόρησε με αφορμή το θεατρικό έργο («σενάριο της πρόβας» χαρακτηρίζεται) το είχαμε παρουσιάσει πέρυσι τον Νοέμβριο, και βέβαια με την ευκαιρία αυτή είχα γράψει κι εγώ τη γνώμη μου για ολόκληρη τη σειρά των βιβλίων και είχατε κι εσείς πει τη δική σας, οπότε σήμερα για να τιμήσω την επέτειο έπρεπε να βρω κάτι άλλο.

Σκέφτηκα λοιπόν, τιμής ένεκεν, να αναδημοσιεύσω τρία από τα (αρκετά) παλιά άρθρα που είχα γράψει την περίοδο 2005-2008 στον παλιό μου ιστότοπο σχετικά με διάφορα μεταφραστικά προβλήματα των (ελληνικών) βιβλίων του Χάρι Πότερ.

Όπως είχα γράψει τότε, πολλοί ενήλικες αρέσκονται να αντιμετωπίζουν με περιφρόνηση τα παιδικά έργα και ειδικότερα τον Χάρι Πότερ· δεν συμμερίζομαι την άποψή τους. Αν όμως για τα παιδιά μου ο κόσμος του Χάρι Πότερ είναι μαγευτικός, για μένα σαν μεταφραστή παρουσιάζει ενδιαφέρον και σε ένα άλλο επίπεδο: με ενδιαφέρει πολύ να δω πώς αντιμετωπίστηκαν τα εκατοντάδες λογοπαίγνια της συγγραφέας στην ελληνική μετάφραση, ενδεχομένως δε και σε άλλες γλώσσες.

Γιατί αυτό είναι το εντυπωσιακό στοιχείο με τον Χάρι Πότερ. Χάρη στην τεράστια του δημοτικότητα, και πριν ακόμα έρθει η κινηματογραφική μεταφορά να την εκτινάξει στα ύψη, κάθε νέος τόμος της σειράς μεταφράζεται πολύ γρήγορα από τα αγγλικά σε δεκάδες γλώσσες στις οποίες και κυκλοφορεί λίγους μήνες αργότερα. Επιπλέον, χάρη στο Internet υπάρχει μια αφοσιωμένη διεθνής κοινότητα φανατικών του Χάρι Πότερ που διυλίζουν την κάθε λέξη, που λέει ο λόγος, με αποτέλεσμα το έργο των μεταφραστών να διευκολύνεται τελικά.

Το σύνολο των χαριποτερικών άρθρων μου μπορείτε να το βρείτε εδώ. Για το έβδομο βιβλίο (που κυκλοφόρησε το 2007) είχα γράψει κάμποσα άρθρα, που τα βρισκετε εδώ.

Αναδημοσιεύω λοιπόν τρία παλιά μου άρθρα για τα μεταφραστικά προβλήματα του Χάρι Πότερ, και πρώτα….

  1. Το φιάσκο με τον Άντον Χερτ

Διάβασα κάπου, και μάλλον αλήθεια είναι, ότι από τότε που αποφασίστηκε η κινηματογραφική μεταφορά του έργου, στάλθηκε στους ανά τον κόσμο μεταφραστές των βιβλίων του Χάρι Πότερ εγκύκλιος με ονόματα ηρώων που πρέπει να μεταφράζονται χωρίς αλλαγές και τοπικές προσαρμογές. Είναι λύση που την επικροτώ (σαν γενική αρχή, εννοώ, όχι τον συγκεκριμένο κατάλογο που δεν τον έχω δει και δεν ξέρω αν υπάρχει) και κατά τη γνώμη μου, σε μια σημερινή μετάφραση:

  • τα κύρια ονόματα πρέπει να αφήνονται ως έχουν (με ενδεχόμενο εξελληνισμό του βαφτιστικού ονόματος αν υπάρχει ελληνικό ανάλογο, έτσι Ερμιόνη ασφαλώς και όχι Χερμιόνε, αλλά από την άλλη πλευρά έναν Πάουλ μάλλον δεν θα τον κάναμε Παύλο),
  • ενώ τα παρατσούκλια κτλ. πρέπει ασφαλώς να μεταφράζονται (έτσι ο γάτος της Ερμιόνης πολύ σωστά μεταφράστηκε Στραβοπόδαρος, καλή απόδοση του αγγλικού Crookshanks).

Όμως, η εγκύκλιος αυτή στάλθηκε όταν έγινε φανερή η τεράστια επιτυχία της σειράς, και αφού είχαν κυκλοφορήσει στις περισσότερες γλώσσες τα τρία πρώτα βιβλία της σειράς. Έτσι, στα πρώτα βιβλία (ειδικά στο πρώτο!) οι κατά τόπους μεταφραστές άφησαν ελεύθερη τη φαντασία τους να δημιουργήσει «τοπικοποιημένες» αποδόσεις των ονομάτων, ακόμα και των ονομάτων των ηρώων.

Η ελληνική έκδοση υπήρξε γενικά φειδωλή σε εξελληνισμούς· κι αν προσωπικά συμφωνώ προκειμένου για κύρια ονόματα, θα περίμενα λίγη περισσότερη φαντασία και ελευθερία όταν το ζητούμενο είναι να αποδοθούν ονόματα τόπων, πραγμάτων, θεσμών, δηλαδή ονόματα που πρέπει να μεταφραστούν.

Η ελληνική μετάφραση κάνει μία, αλλά πολύ σημαντική, εξαίρεση από την αρχή της μη επέμβασης στα κύρια ονόματα, και το κάνει εξαιτίας ενός υπαρκτού μεταφραστικού προβλήματος σε ένα άλλο σημείο του βιβλίου. Ισχυρίζομαι ότι η λύση που δόθηκε σε αυτό το υπαρκτό πρόβλημα ήταν ένα περιττό ρίσκο και δεν στέφθηκε με επιτυχία.

Το αποκορύφωμα του δεύτερου τόμου του Χάρι Πότερ έρχεται στο προτελευταίο κεφάλαιο όταν ο νεαρός Βόλντεμορτ που στον Χάρι είναι γνωστός ως Tom Marvolo Riddle, γράφει με το ραβδί στον αέρα το όνομά του

TOM MARVOLO RIDDLE

και ύστερα με μια κίνηση του ραβδιού του τα γράμματα αρχίζουν να αναδιατάσσονται και σχηματίζουν τη φράση

I AM LORD VOLDEMORT

κι έτσι αποκαλύπτεται στον Χάρι η ταυτότητα του μυστηριώδους μελαχρινού νεαρού.

Ο μεταφραστής καλείται να αποδώσει στη γλώσσα του τον αναγραμματισμό.

Η ελληνίδα μεταφράστρια πήρε ένα τεράστιο ρίσκο και κατ’ εμέ κατέληξε σε μεγαλειώδες φιάσκο.

Η σκηνή που περιέγραψα βρίσκεται στη σελ. 330 της ελληνικής έκδοσης. Η ελληνίδα μεταφράστρια προτίμησε να κρατήσει σταθερή τη φράση και έτσι να αλλάξει το όνομα του νεαρού.

Πράγματι, από το όνομα

ΑΝΤΟΝ ΜΟΡΒΟΛ ΧΕΡΤ

με αναγραμματισμό παράγει τη φράση:

ΑΡΧΩΝ ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ
(σελ. 330)

Επέλεξε δηλαδή να δώσει στον ήρωα ένα όνομα το οποίο, με αναγραμματισμό, να δίνει ΑΡΧΩΝ ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ.

Κατ’ αρχήν να παρατηρήσω ότι ακόμα και έτσι ο αναγραμματισμός δεν είναι τέλειος. Το ωμέγα του ΑΡΧΩΝ δεν υπάρχει στο όνομα του παιδιού. Θα μπορούσε να βάλει μεσαίο όνομα ΜΟΡΒΩΛ.

Το ρίσκο της επιλογής αυτής έγινε ολοφάνερο όταν λίγα χρόνια αργότερα έγινε ταινία ο Χάρι Πότερ και είδαμε με τα μάτια μας RIDDLE αλλά στους υποτίτλους διαβάζαμε Χερτ. Και το προπατορικό αμάρτημα του Άντον Χερτ μεταφέρεται και σε επόμενους τόμους, π.χ. στον 6ο τόμο της σειράς, κάθε φορά που γίνεται αναφορά στο παλιό όνομα του Βόλντεμορτ.

Είναι άραγε απαραβίαστα τα ονόματα των ηρώων ενός έργου; Θα έλεγα «σχεδόν». Με άλλα λόγια, για να αλλάξεις (και μάλιστα ριζικά, από Τομ Ριντλ σε Άντον Χερτ) το όνομα ενός ήρωα, πρέπει να έχεις πολύ σοβαρό λόγο. Και η απόδοση της φράσης I AM LORD VOLDEMORT, ασφαλώς και δεν αποτελεί σοβαρό λόγο.

Τι θέλω να πω; Όπως το βλέπω εγώ, έχουμε δυο απαραβίαστα στοιχεία.

Αφενός το όνομα του παιδιού, ΤΟΜ ΡΙΝΤΛ όπως μεταγράφεται ελληνικά, και αφετέρου το ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ.

Η εξίσωσή μας λοιπόν είναι:

ΤΟΜ ΧΧΧ ΡΙΝΤΛ = ΥΥΥ ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ

Με το ΧΧΧ, παναπεί το μεσαίο όνομα του Τομ Ριντλ, μπορούμε να παίξουμε. Και με το ΥΥΥ επίσης, τη λέξη ή τις λέξεις που θα συνοδεύουν το «απαραβίαστο» όνομα ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ. Μάλιστα οι λέξεις αυτές μπορεί και να έρχονται μετά το όνομα, δεν είναι υποχρεωτικό να προηγούνται.

Αμέσως βλέπουμε ότι υπάρχει αρκετά καλή αντιστοίχιση των γραμμάτων, αλλά από το αριστερό σκέλος της «εξίσωσης» περισσεύει ένα γιώτα ενώ από το δεξί σκέλος ένα Β και ένα Ο. Επομένως, η λέξη (λέξεις) που θα συνοδεύουν το ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ πρέπει να έχουν ένα γιώτα.

Η προφανής λύση ΕΙΜΑΙ Ο ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ σημαίνει ότι το μεσαίο όνομα του ΤΟΜ ΡΙΝΤΛ πρέπει να σχηματίζεται από τα γράμματα Ε, Ι, Μ, Α, Ο, Β και Ο, που δυστυχώς έχουν πάρα πολλά φωνήεντα· αν κόψουμε το ένα Ο ώστε να βγαίνει η φράση ΕΙΜΑΙ ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ, ή ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ ΕΙΜΑΙ, προκύπτει το κάπως καλύτερο ΙΒΑΜΟΕ, Ιβαμόε δηλαδή. Και αφού είναι μάγος, που οι μάγοι έχουν περίεργα ονόματα, γιατί όχι; Θυμίζει λίγο και τον Ιβανόη (Ivanhoe). Και, εδώ που τα λέμε, γιατί όχι ΙΒΑΝΟΕ, που θα έδινε τη φράση ΕΙΝΑΙ ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ ή ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ ΕΙΝΑΙ. Ακόμα, αυτό το ενοχλητικό δεύτερο όμικρον θα μπορούσαμε να το βολέψουμε σαν άρθρο στο όνομα του νεαρού, δηλαδή:

Ο ΤΟΜ ΙΒΑΝΟΕ ΡΙΝΤΛ = ΕΙΝΑΙ Ο ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ

Χωρίς διάθεση περιαυτολογίας, μου φαίνεται καλή λύση.

Εναλλακτικά, η φράση θα μπορούσε να είναι ΚΥΡΙΟΣ ΒΟΛΝΤΕΜΟΡΤ, πράγμα που δίνει το όνομα Τομ Βόσκουρ Ριντλ, που κι αυτό καλύτερη λύση μου φαίνεται από το να αλλάξω το όνομα του ήρωα!

Να προσθέσω ότι όλα αυτά δεν θέλουν και πολλή φαιά ουσία· άρκεσε μισή-μια ώρα παιχνίδι με χαρτί και με μολύβι, εξίσου ευχάριστο με το να λύνεις σουντόκου, για να βρεθούν αυτές οι καλούτσικες έως καλές λύσεις. Φαντάζομαι πως και η μεταφράστρια θα κατέληγε σε εξίσου καλές ή καλύτερες αρκεί να έπιανε το πρόβλημα από τη σωστή πλευρά.

ΥΓ Φυσικά, το επώνυμο του Τομ Ριντλ στα αγγλικά σημαίνει Γρίφος· αλλά είναι εντελώς ακατόρθωτο και να διατηρηθεί το λογοπαίγνιο και να αναγραμματιστεί με συνέπεια η φράση.

 

2. Κιμαδοπιτάκια χωρίς κιμά!

Το λάθος αυτό το επισήμαναν πρώτες δυο καλές φίλες σε ένα μεταφραστικό φόρουμ που δεν υπάρχει πια. Στην πορεία βρήκα κι εγώ ένα δεύτερο, παράπλευρο λαθάκι.

Στο τρίτο βιβλίο της σειράς του Χάρι Πότερ, η κυρία Γουέσλι στέλνει στον Χάρι τα χριστουγεννιάτικα δώρα του· το αναπόφευκτο πουλόβερ που έχει πλέξει η ίδια, «καθώς και μια ντουζίνα σπιτικά κιμαδοπιτάκια, ένα χριστουγεννιάτικο κέικ και ένα κουτί καρύδια» (σελ. 240). Όπως το διαβάζουμε, δεν μας προξενεί ίσως μεγάλη έκπληξη –εντάξει, τα κιμαδοπιτάκια δεν συνηθίζονται σαν χριστουγεννιάτικο έδεσμα ή κέρασμα, αλλά από τον κόσμο των μάγων, με τα εκρηκτικά φασόλια και τους σοκολατένιους βατράχους, όλα να τα περιμένει κανείς, σωστά;

Λάθος –τα κιμαδοπιτάκια δεν είναι προϊόν της μαγικής μαγειρικής αλλά της μεταφραστικής επιπολαιότητας. Στο αγγλικό κείμενο ο όρος είναι mince pies, και βέβαια mincemeat είναι ο κιμάς και pie η πίτα, οπότε mince pie η κιμαδόπιτα, σωστά;

Λάθος –μπορεί τον παλιό καιρό το mince pie να περιείχε κομματάκια κρέας, αλλά σήμερα mince, στη ζαχαροπλαστική, είναι ένα μίγμα από σταφίδες, άλλα ξεραμένα φρούτα και ξηρούς καρπούς. Η μόνη ανάμνηση του κρέατος είναι ότι περιέχει ζωικό λίπος (suet). Για του λόγου το αληθές, ιδού απόσπασμα από συνταγή μαγειρικής:

A mince pie is a traditional British sweet pastry, usually consumed during the Christmas and New Year period.
These small pies, usually between 2 and 3 inches in diameter (5 – 7.5 centimetres), can be made using either sweet shortcrust pastry or puff pastry.
The origin of the word ‘mincemeat’ is often of interest, especially as it does not appear to contain any meat whatsoever. Up to Victorian times, the mince(meat) pie would have actually have been a spiced meat pie with some dried fruit. It has evolved to the point where the only meat in the pie is in the form of suet, an historical throwback. The filling is nowadays made from fruit mincemeat (fruitmince to North Americans) containing dried fruit such as raisins, currants, cherries, apricot, candied peel; spices such as cinnamon or nutmeg; nuts such as walnuts or chopped almonds; suet; and some kind of alcohol, usually either brandy or rum. Although no longer a meat pie, the mince pie is suitable for vegetarians only if the suet is replaced by vegetable fat.
Once cooked, the pie is finished off with a delicate dusting of either caster sugar or icing sugar on top.

Τώρα, αυτό δεν είναι κανένα εφτασφράγιστο μυστικό –θέλω να πω, όσοι έχουν ζήσει στην Αγγλία ή έχουν πάρε-δώσε με Άγγλους το ξέρουν αυτό το τυπικά βρετανικό γλύκισμα. Οι άλλοι; οι άλλοι, απλώς, ανοίγουν λεξικό. Διότι το ρημάδι το λεξικό το γράφει καθαρά ότι mincepie δεν είναι κιμαδόπιτα –και όχι κανένα πολύτομο χιλιοσέλιδο σύγγραμμα αλλά (τουλάχιστον) το ηλεκτρονικό της Μαγέντας. Επομένως, το φταίξιμο για το μαργαριτάρι πρέπει να χρεωθεί εδώ ολοκληρωτικά στη μεταφράστρια του βιβλίου, αφενός επειδή δεν ήξερε τι είναι το mincepie και αφετέρου επειδή από υπερβολική αυτοπεποίθηση δεν καταδέχτηκε να ανοίξει λεξικό.

Το ίδιο μαργαριτάρι επαναλαμβάνεται, σχεδόν νομοτελειακά θα έλεγε κανείς, και στο τέταρτο βιβλίο, αφού πάλι έρχονται Χριστούγεννα και η κυρία Γουέσλι στέλνει στον Χάρι το καθιερωμένο πλεχτό πουλόβερ και κάμποσα «πιτάκια με κιμά» (σελ. 370).

Ας γυρίσουμε όμως στο τρίτο βιβλίο· όπως θυμάστε, το πουλόβερ και τα δήθεν κιμαδοπιτάκια δεν ήταν το μοναδικό δώρο για τον Χάρι. Υπήρχε επίσης ένα χριστουγεννιάτικο κέικ και ένα κουτί καρύδια. Κι αν για το κέικ καμιάν αντίρρηση δεν έχω, το κουτί καρύδια είναι χοντρό, γουστόζικο, ασυγχώρητο και ύπουλο μεταφραστικό λάθος.

Ύπουλο, επειδή δεν φαίνεται, αφού τα καρύδια είναι ταιριαστό τρατάρισμα για τις γιορτές. Χοντρό, επειδή το αγγλικό κείμενο λέει nut brittle, που είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από κουτί με καρύδια. Ασυγχώρητο, επειδή η μεταφράστρια εδώ, μη βρίσκοντας το nut brittle σε λεξικό, δεν κάθησε να χολοσκάσει, παρά έβαλε όποια γενικούρα της ήρθε στο μυαλό, ελπίζοντας να κουκουλώσει ικανοποιητικά την άγνοιά της.

Γουστόζικο τέλος μαργαριτάρι, επειδή το nut brittle δεν είναι ούτε κουτί με καρύδια, ούτε κουτί χωρίς καρύδια, ούτε καρύδια χωρίς κουτί. Πρώτα πρώτα, όταν οι άγγλοι λένε nut δεν εννοούν απαραιτήτως καρύδια, αλλά οποιονδήποτε ξηρό καρπό. Δεύτερον, το nut brittle είναι ένα παραδοσιακό βρετανικό γλύκισμα, ένα είδος παστέλι από καραμελωμένα φιστίκια. Ούτε καρύδια, ούτε σε κουτί. Μια αναζήτηση στο γκουγκλ θα μπορούσε να δώσει στη μεταφράστρια να καταλάβει περί τίνος πρόκειται, και περί τίνος δεν πρόκειται, ώστε να αποφύγει το μαργαριτάρι αντί να το κουκουλώσει έστω και με αρκετή τέχνη. Στο κάτω-κάτω, μια τόσο προβεβλημένη και (υποθέτω) καλοπληρωμένη δουλειά όπως η μετάφραση των βιβλίων του Χάρι Πότερ επιβάλλει περισσότερο σεβασμό προς το πρωτότυπο και προς τους αναγνώστες.

3. Τα παθήματα τριών ελληνικών ονομάτων

Στο έκτο βιβλίο της σειράς, υπάρχουν περισσότερα ελληνικά ονόματα απ’ ό,τι σε προηγούμενα. Δυστυχώς, δεν είχαν όλα τη σωστή μεταχείριση από τη μεταφράστρια. Για παράδειγμα, τα δυο αδέλφια Θανατοφάγοι, ο Amycus και η Alecto, που συμμετέχουν στη μάχη στο Χόγκουαρτς στο τέλος του βιβλίου. Η μεν Alecto αποδόθηκε Αλυκτώ (σ. 601 κ.ε.), δηλαδή σχεδόν σωστά, αλλά το σχεδόν δεν είναι αρκετό όταν πρόκειται για μια κεντρική μορφή της ελληνικής μυθολογίας, αφού η Αληκτώ, με ήτα παρακαλώ και όχι με ύψιλον, ήταν μία από τις τρεις Εριννύες (Μέγαιρα, Αληκτώ και Τισιφόνη). Είναι κάπως αξιοπρόσεκτο το πώς η μεταφράστρια διάλεξε να βάλει ύψιλον, αφού είναι γνωστό ότι το αγγλικό e αποδίδει το ελληνικό ήτα και ποτέ το ύψιλον· λέτε να παρετυμολόγησε το όνομα της ηρωίδας από το αλυχτάω; Ούτως ή άλλως πρόκειται για λάθος. Παρεμπιπτόντως, η Αληκτώ είναι αυτή που δεν λήγει, η ακατάπαυστη.

Αλλά πολύ χειρότερα έπαθε ο αδελφός της Αληκτώς, ο Amycus. Κι αυτός είναι ξεσηκωμένος από την ελληνική μυθολογία: ήταν γιος του Ποσειδώνα, βασιλιάς των Βεβρύκων, αλαζόνας, και σαν έφτασαν στα μέρη του οι Αργοναύτες προσκάλεσε σε πυγμαχική μονομαχία τον Πολυδεύκη, όπως συνήθιζε να κάνει με τους ξένους, μόνο που αντίθετα με ό,τι περίμενε ο πυγμάχος μονάρχης, ο Πολυδεύκης τον σκότωσε. Δυστυχώς η μεταφράστρια δεν πήρε είδηση ότι επρόκειτο για ελληνικό όνομα, αφού το αποδίδει αμερικανιστί: Αμάισους!! Εδώ το λάθος είναι χοντρό· δεν φτάνει που κάνει γιάνκη τον Άμυκο, παρά τον διαβάζει και λανθασμένα, αφού το σωστό θα ήταν Αμάικους. Και δεν πρόκειται για αβλεψία, αφού το όνομα εμφανίζεται δυο-τρεις άλλες φορές στις επόμενες σελίδες, παρά για ασυγχώρητη προχειρότητα και, δυστυχώς, για περιφρόνηση των έφηβων αναγνωστών, που πολύ εύκολα θα έκαναν τη διασταύρωση με τον Άμυκο και την Αληκτώ αν τους το επέτρεπε η μεταφράστρια.

Στον έκτο τόμο υπάρχει και άλλο ένα ελληνικό όνομα που τσαλακώθηκε στη μετάφραση, το οποίο όμως παρουσιάστηκε πρώτη φορά στο 5ο βιβλίο. Η Nymphadora Tonks αποδόθηκε Νυμφαδώρα, σε πιστή μεταγραφή του αγγλικού, παρά το γεγονός ότι όχι μόνο το όνομα είναι ελληνικής αρχής αλλά και χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα σαν βαφτιστικό γυναικείο όνομα –σπάνιο μεν, αλλά υπαρκτό, είχα μάλιστα και συμφοιτήτρια Νυμφοδώρα στο Πολυτεχνείο. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι μόνες (τον Μάρτιο του 2006) αναφορές του γκουγκλ σε τύπο «Νυμφαδώρα» προέρχονται από ειδήσεις για τα γυρίσματα της 5ης ταινίας της σειράς (δεν έχουν ακόμη αρχίσει) όπου γίνεται αναφορά στην Τονκς. Ευχής έργο θα ήταν να διορθωθεί η λαθεμένη απόδοση και να μην περάσει στους υποτίτλους της ταινίας (οι οποίοι, να πω με την ευκαιρία, ακολουθούν πιστότατα το αντίστοιχο βιβλίο πάντοτε).

Υστερόγραφο 2017 Αν θυμάμαι καλά, η ευχή μου δεν ευοδώθηκε -η ηρωίδα αποδόθηκε ΝυμφΑδώρα, νομίζω.

 

 

 




from Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Δεν υπάρχουν σχόλια

Από το Blogger.